نقطه شروع محاسبه مالیات اجاره در ماده ۵۳ روشن است: کل مال‌الاجاره نقدی و غیرنقدی در نظر گرفته می‌شود و ۲۵ درصد آن بابت هزینه‌ها، استهلاکات و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره کسر می‌شود.
پس ۷۵ درصد چه معنایی دارد؟
در حالت پایه، ۷۵ درصد مال‌الاجاره پس از کسر قانونی باقی می‌ماند و قبل از بررسی سایر معافیت‌ها و قواعد به عنوان درآمد مشمول مالیات مطرح می‌شود. این عدد «مالیات نهایی» نیست.
یک مثال ساده
اگر مجموع اجاره سالانه ۲۴۰ میلیون تومان باشد، کسر ۲۵ درصدی ۶۰ میلیون تومان است و ۱۸۰ میلیون تومان باقی می‌ماند. سپس باید معافیت‌ها، تخفیف‌ها و نرخ مربوط به مؤدی بررسی شود.
ودیعه یا رهن چه می‌شود؟
قراردادهای رهن و اجاره باید مطابق قواعد ارزش اجاری و اطلاعات ثبت‌شده بررسی شوند. نباید بدون توجه به ساختار قرارداد فقط مبلغ اجاره ماهانه را مبنای نهایی دانست.
معافیت متراژ چه اثری دارد؟
برای واحدهای مسکونی، تبصره ۱۱ ماده ۵۳ معافیت متراژی تا مجموع ۱۵۰ متر در تهران و ۲۰۰ متر در سایر نقاط مقرر کرده است، با رعایت شرایط قانونی.
تخفیف‌های قرارداد
قانون ساماندهی بازار زمین و اجاره‌بها برای برخی قراردادهای دوساله و سه‌ساله یا بیشتر، بعضی گروه‌های مستأجر و اجاره کمتر از ارزش منطقه‌ای تخفیف‌هایی اضافه کرده است.
مالک حقیقی و حقوقی
پس از تعیین درآمد مشمول، نرخ و نحوه اظهار به وضعیت مؤدی وابسته است. برای شخص حقوقی، درآمد اجاره در چارچوب مالیات شخص حقوقی نیز باید دیده شود.
جمع‌بندی
«مالیات اجاره = ۲۵ درصد اجاره» غلط است. ۲۵ درصد، کسر قانونی از مال‌الاجاره برای رسیدن به درآمد مشمول مالیات پایه است؛ بعد از آن معافیت‌ها و نرخ مالیاتی بررسی می‌شوند.